Meni
Korpa

Zbog aktuelne situacije sa COVID-19, može doći do kašnjenja u isporuci naručenih artikala.

Hram i umetnost

Hram i umetnost
Hram i umetnost

U okviru obeležavanja jubileja 1700-togodišnjice od objave Milanskog edikta (313-2013) Pravoslavna Eparhija niška i Visoka škola – Akademija Srpske Pravoslavne Crkve za umetnosti i konservaciju u Beogradu zajednički su – sa blagoslovom Njegove Svetosti Patrijarha srpskog G. Irineja – objavili zbornik radova na temu Hram i umetnost.

Zbornik počinje svojevrsnim uvodom Episkopa niškog dr Jovana na temu Pravoslavni hram – sinteza umetnosti, gde Vladika ukazuje na bogoslužbeni cilj pravoslavnog hrama kroz sintezu umetnosti hrama Svete Sofije u Konstantinopolju, koji je sagrađen na mestu gde je Sveti car Konstantin sagradio veliku baziliku. Sledeća studija je rad Tomasa Metjuza sa Instituta za umetnost Njujorškog univerziteta na temu Preobražajni simvolizam vizantijske arhitekture i značenje Pantokratora u kupoli. Ovaj tekst se komplementarno nastavlja na uvod Vladike Jovana i govori o simvolici kupole u kontekstu živopisanja Pantokratora u njoj. Posle ovog rada sledi studija Raskol i vizantijsko ukrašavanje hramova, autora A. M. Lidova koja ima osobit doprinos prilikom razmatranja liturgijske redakcije prilikom ukrašavanja hramova u 11. i 12. veku sa posebnim osvrtom na novo liturgijsko uređenje u epohi u kojoj sama Liturgija duže vreme tekstualno ostaje nepromenjena uz objašnjenje primera scene Pričešće apostola (u oltarskim apsidama Sofije Kijevske i Sofije Ohridske).

Tematski sled – koji je uredio Episkop Jovan – sada kulminira u studiji Ikone u Liturgiji, autorke Nensi Paterson-Ševčenko sa Kembridž Univerziteta koja ističe slikane izvore kao svedočanstva događaja i objašnjenja dogmata u datom vremenskom periodu, uz korišćenje pisanih istorijskih izvora. Vrlo je interesantna i tema o ulozi žena u ikonopoštovanju Rane Crkve, koju u ovom zborniku razrađuje Džudit Herin. Rad razmatra učestvovanje žena u ikonopoštovanju prvenstveno na Istoku, u kontekstu samo svetiteljskih ikona. Uz objašnjenja nekoliko primera iz istorije Crkve, autorka naučnom metodologijom uverava savremenu javnost da je kult ikona imao veliku snagu u Ranoj Crkvi. Sledeća studija nosi naziv Traditio legis i ikonografija oltarske pregrade Svete Sofije Carigradske, autorke T. M. Vasiljeve govori o ikonografskom programu oltarske pregrade u Svetoj Sofiji u Konstantinopolju. Navodeći dosadašnja istraživanja i analizirajući najprihvatljivije koncepte, autorka smatra da bi trebalo dopuniti osnovne teorije i kao hipotezu – koju je dosta dobro razložila i utvrdila u datom naučnom kontekstu – ističe razmatranje mogućnosti prisustva ikonografije traditio legis. Uz zaključak gde se naglašava verovatnoća pomenute hipoteze, autorka je dala i prilog – Ekfraza posvećena Svetoj Sofiji Pavla Silencijarija (odlomak koji opisuje ukrašavanje oltarskog prostora). Studija na temu Sile nebeske: ikonografija i liturgijski tekstovi, autorke L. A. Ščenikove ima funkciju uvoda u zaključak, a obrađuje temu koja se govori o odnosu ikona i liturgijskih himni, tekstova i ostalih bogoslužbenih pisanih formi; ali u kontekstu nebeskih sila – heruvima, serafima i prestola. Rad se bavi i pregledom osnovnih izobraženja Nebeskih sila, ali i pojavom njihovih mogućih odnosa sa odgovarajućim istorijskim pisanim izvorima. Primer na kome se i zasniva istraživanje o Nebeskim silama jeste freska u kupoli crkve Preobraženja Gospodnjeg u Novgorodu, koju je oslikao Teofan Grk 1378. godine.

Zaključnu studiju na temu Himnografsko stvaralaštvo u Vizantiji napisao je urednik ovog zbornika Episkop niški Jovan, vanredni profesor na Visokoj školi – Akademiji Srpske Pravoslavne Crkve za umetnosti i konservaciju u Beogradu. U zaključnoj studiji Episkop Jovan se bavi odgovorima na pitanja kakva je bila poezija u Vizantiji, pitanjem jezika u Vizantiji i pitanjem razlikovanja crkvene i religiozne poezije u Vizantiji, kao inicijalnog pitanja za dalja razmatranja. Kroz primere kao što su sveti Andrej Kritski i Damaskin Jovan i uz kratko objašnjenje vizantijskih natpisa, autor navodi izvore za vizantijsku himnografiju (a da to nisu biblijski tekstovi), da bi na kraju istakao stav Vizantinaca prema Hristu kao Tvorcu, navodeći primere iz vizantijske himnografije.

Zbornik Hram i umetnost – iako uređen za konkretnu priliku – prevazilazi cilj i nameće se kao vrlo ozbiljno štivo za istraživače na polju raznih bogoslovskih disciplina, istorije, istorije umetnosti i estetike, te može da bude pokretač novih stremljenja u istraživanju u okviru metodologija pomenutih nauka. Svoj javnosti, a posebno akademskoj, preporučujemo ovaj zbornik i zbog sagledavanja bogoslovsko-istorijskih prilika onog vremena u savremenom kontekstu.

Đakon mr Ivica Čairović

Napišite recenziju

Napomena: HTML nije predviđen!
Loše Odlično
Captcha
1.000,00 Din.
  • Stanje: Na stanju
  • Šifra proizvoda: 500329
  • Težina sa ambalažom: 520.00 gr
  • Dimenzije: 21.00cm x 15.00cm x 2.00cm
Pogledano: 3378
Da bismo za Vas osigurali bolje korisničko iskustvo, prikazivanja personalizovanog sadržaja, prikazivanja relevantnih reklamnih ponuda i druge funkcionalnosti, na ovom sajtu koristimo kolačiće.